การพนันในประเทศกัมพูชา : กฎหมายกับความพลิกผัน

โดย พงศกร เรืองเดชขจร และ คัทลียา เหลี่ยมดี

หนังสือเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ “การจัดทำสรุปกฎหมายการพนันในอาเซียน” ของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน โดยโครงการมีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมข้อมูลกฎหมาย การกำกับดูแลการพนันของแต่ละประเทศในอาเซียน เพื่อเป็นบทเรียนสำหรับประเทศไทยที่กำลังมีความพยายามในการผลักดันให้เกิดการพนันถูกกฎหมาย หนังสือเล่มนี้เป็นเล่มที่สองต่อจากหนังสือ การพนันในประเทศฟิลิปปินส์: กฎหมายและการกำกับดูแล จากชุดโครงการเดียวกัน

ในหนังสือเล่มนี้ประกอบด้วย 2 บทความ เขียนโดย พงศกร เรืองเดชขจร นักกฎหมายในบริษัทเอกชน และ คัทลียา เหลี่ยมดี นักวิจัยผู้เชี่ยวชาญประเทศกัมพูชา ประจำศูนย์ศูนย์แม่โขงศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทั้ง 2 บทความให้ความรู้มากมายเกี่ยวกับการจัดให้มีการพนันโดยเฉพาะเรื่องคาสิโนถูกกฎหมาย กฎหมายการพนัน ความเปลี่ยนแปลง รวมถึงผลกระทบจากการให้มีคาสิโนโดยปราศจากการควบคุมที่ดี

กัมพูชามีความต้องการหารายได้จากนักท่องเที่ยวจากการให้มีคาสิโนถูกกฎหมาย จึงอนุญาตให้มีการเปิดคาสิโนตามแนวชายแดนของกัมพูชาจำนวนมาก ทั้งส่วนที่เป็นชายแดนติดกับประเทศเวียดนาม และส่วนที่เป็นชายแดนติดกับประเทศไทย แม้ว่าจะยังไม่มีกฎหมายการจัดการการพนันที่ชัดเจน แต่ก็มีความพยายามลดผลกระทบต่อคนกัมพูชาในประเทศ โดยการห้ามไม่ให้คนกัมพูชาเข้าเล่นในคาสิโนถูกกฎหมายมาโดยตลอด ดังนั้น คาสิโนถูกกฎหมายในกัมพูชาจึงอนุญาตให้เฉพาะคนต่างประเทศเข้าเล่นเท่านั้น
หลังเกิดปัญหาขนาดใหญ่จากคาสิโนในสีหนุวิลล์ รัฐบาลกัมพูชาได้ออกกฎหมายว่าด้วยการจัดการเกมพนันเชิงพาณิชย์ ในปี 2020 โดยในกฎหมายได้มีการกำหนดกรอบการให้ใบอนุญาตคาสิโนและสถานประกอบการพนัน และจัดตั้งคณะกรรมาธิการเกมพนันเชิงพาณิชย์แห่งกัมพูชา เพื่อกำกับและควบคุมกิจการคาสิโน
สีหนุวิลล์ได้กลายเป็นบทเรียนสำคัญที่มีมูลค่าสูง ในการจัดการคาสิโนถูกกฎหมายของกัมพูชา โดยดั้งเดิมแล้ว สีหนุวิลล์เป็นเมืองท่าและเมืองตากอากาศที่สำคัญของกัมพูชา นักท่องเที่ยวตะวันตกนิยมมาเที่ยวที่เมืองนี้เป็นจำนวนมาก จนกระทั่งในปี 2008 รัฐบาลได้ประกาศให้พื้นที่ประมาณ 3,300 ไร่ ในสีหนุวิลล์ เป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ และมีการลงนามการพัฒนาพื้นที่ร่วมกับรัฐบาลจีน โดยรัฐบาลกัมพูชาวาดหวังอยากให้เป็นรูปแบบเดียวกับเขตเศรษฐกิจพิเศษเสินเจิ้นในประเทศจีน 
แต่ทว่า เมื่อทุนคาสิโนได้เคลื่อนย้ายเข้าสู่สีหนุวิลล์ เพราะมีการเปิดช่องให้มีการลงทุนในธุรกิจการพนันด้วย แนวทางการพัฒนาสีหนุวิลล์ได้เปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนจากแผนเดิม มีขยายตัวของเครือข่ายคาสิโนออกไปอย่างรวดเร็ว กลายเป็นพื้นที่ในการดึงดูดธุรกิจสีเทาและคนสีเทาจำนวนมากเข้าสู่สีหนุวิลล์เช่นกัน และเมื่อมีการเปิดคาสิโนออนไลน์ การฉ้อโกงทางการเงินออนไลน์และอาชญากรรมทางการเงินอื่น ๆ อีกหลากหลายรูปแบบก็ตามมา ทำให้เกิดปัญหาการฟอกเงินและอาชญากรรมต่าง ๆ มากมาย รวมถึงปัญหาการค้ามนุษย์ที่เพิ่มขึ้น
ภายหลังการปราบปรามอาชญากรรม และการแพร่ระบาดของโควิด-19 สีหนุวิลล์ได้กลายสภาพเป็นเมืองร้าง การค้าการลงทุนหยุดชะงักลงทันที การท่องเที่ยวซบเซา เศรษฐกิจทรุดตัว ในปี 2022 รัฐบาลกัมพูชาได้ประกาศแผนแม่บทฉบับใหม่เพื่อการพัฒนาเขตเศรษฐกิจสีหนุวิลล์แบบอเนกประสงค์ โดยยึดตามการพัฒนามืองเสินเจิ้น มุ่งเน้นการพัฒนาแบบยั่งยืน เพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสร้างงานให้กับคนกัมพูชา อย่างไรก็ตาม การจัดการกับตึกร้างและอาคารที่สร้างไม่เสร็จกว่า 1,000 แห่ง ยังคงเป็นอุปสรรคและความท้าทายในการฟื้นสีหนุวิลล์ตามแนวทางใหม่
ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หวังว่าหนังสือเล่มนี้ ได้ให้ข้อมูลประสบการณ์การจัดการพนันในประเทศกัมพูชา เป็นความรู้สำหรับผู้สนใจในประเด็นการจัดการธุรกิจการพนัน และเป็นประโยชน์สำหรับผู้ดำเนินนโยบายได้เห็นมุมต่าง ๆ ของการจัดการธุรกิจการพนัน
[เนื้อหาบางส่วนจากคำนำ]