• ข่าวสาร
  • กิจกรรม
  • เอกสารแนะนำ

ยารักษาปัญหาเสพติดการพนัน

08 พฤศจิกายน 2556
คอลัมน์ สนุกกับเทคโนโลยี: ยารักษาปัญหาเสพติดการพนัน
สยามรัฐสัปดาหวิจารณ์ ฉบับวันที่ 08 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556
โดย  ดร.วินัย ดะห์ลัน    (dahlan_w@ymail.com)


         คงไม่มีใครไม่รู้จักคำว่า "การพนัน" นะครับ เพราะคนไทยเป็นหนึ่งในบรรดาคนรักการพนันสุดๆ โชคดีอยู่หน่อยตรงที่ระดับศีลธรรมในสังคมของเรายังไม่ปล่อยให้มันออกมาเพ่นพ่านเลอะเทอะจนเกินงาม การพนันอย่างที่รู้จักกันทั่วไปจำเป็นต้องมีลักษณะเป็นการละเล่นที่มีตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไป ฝ่ายละกี่คนก็ได้ เห็นหน้าเห็นตากันหรือไม่เห็นก็ได้ โดยเป็นไปเพื่อแสวงหาประโยชน์อาศัยการเสี่ยงโชคผสมผสานไปกับไหวพริบและฝีมือ ต้องมีฝ่ายได้ประโยชน์และฝ่ายเสียประโยชน์ ครบถ้วนอย่างนี้แล้วจึงจะเรียกว่าการพนัน
 
        โลกยิ่งก้าวหน้ามากขึ้น การพนันก็ดูท่าจะยิ่งซับซ้อน แต่ก่อนมีการพนันเฉพาะในสถานที่บางแห่ง เป็นบ่อนบ้าง เป็นสนามม้า เดี๋ยวนี้ขยายเข้าสู่ตลาดหุ้น ในสภา ในโรงเรียน ในธนาคาร ในอินเทอร์เน็ต ยิ่งได้ประโยชน์เป็นรูปทรัพย์ได้เร็วผู้คนก็ยิ่งชอบเพราะตื่นเต้นเร้าใจ ให้ความบันเทิงทางอารมณ์ได้ค่อนข้างสูง ว่ากันอย่างนั้น

         คนที่เล่นการพนันไปสักพักจะแกอาการติดคล้ายการเสพติด เหตุผลก็เพราะการพนันจัดเป็นโรคทางสมองอย่างหนึ่ง โดยพบว่าวงจรการทำงานของสมองในผู้ติดการพนันจะมีลักษณะที่ต่างจากคนทั่วไปที่ไม่ติดการพนันอย่างเช่นมีปัญหาในวงจรการควบคุมตนเอง นอกจากนี้ยังพบ
ว่าสารสื่อประสาทในสมองตัวหนึ่งคือ "เซโรโทนิน" อาจเสียสมดุลในลักษณะที่ลดปริมาณลง

         ฮอร์โมนเพศน่าจะมีส่วนเข้าไปเกี่ยวข้องกับสารสื่อประสาทมรสมอง เนื่องจากพบความแตกต่างกันในระดับการเสพติดการพนันในเพศชายและเพศหญิง โดยพบว่าเพศหญิงมีแนวโน้มที่จะเล่นเพื่อหลีกหนีปัญหาชีวิตมากกว่า จึงมีปัญหาการติดการพนันน้อยกว่า ทั้งเมื่อติดแล้วยังพยายามหาความช่วยเหลือในการรักษามากกว่า เอาเป็นว่ารักดีมากกว่า

         การเสพติดการพนันสร้างปัญหาให้กับสังคมค่อนข้างมากเพราะการพนันทำให้ทรัพยากรมนุษย์ในสังคมเกิดความบกพร่องในประสิทธิภาพการทำงาน เกิดปัญหาทางจิตใจ ร่างกาย สังคม รวมทั้งต่ออาชีพอย่างรุนแรง กระทบต่อครอบครัวในทุกๆ แง่ นอกจากนี้ยังพบอีกว่าคนที่ติดการพนันยังเสี่ยงที่จะเสพติดปัญหาอื่นๆ ด้วย ไม่ว่าจะเป็นสารเสพติดชนิดอื่น รวมทั้งเสพติดพฤติกรรมรุนแรง หลายคนมีบุคลิกภาพเป็นอันธพาล มีอาการซึมเศร้า พยายามฆ่าตัวตาย สำเร็จบ้างไม่สำเร็จบ้าง

         สรุปของสรุปคือ การพนันสร้างความอ่อนแอให้กับสังคมได้แน่นอนสร้างทั้งหนี้สินทั้งอาชญากรรมเกิดความเสื่อมทรามด้านศีลธรรม ดังนั้นหากผู้ปกครองในสังคม ต้องหาหนทางลดหรือขจัดอบายมุขกลุ่มนี้ลงให้ได้ ใครที่ติดการพนันแล้วก็ต้องหาทางเยียวยาให้หลุดพ้นจากอาการติดพนันซึ่งมีอยู่หลายวิธี

         การศึกษาของ ดร.พอล คอกเกอร์ (Paul Cocker). นักศึกษาด้านจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา และทีมงาน ดูท่าจะพบการรักษาอาการเสพติดการพนันแล้ว แต่เป็นในสัตว์ทดลองโดยเขาใช้หนู ทดลองจำนวน 32 ตัว สอนให้เล่นสล็อตแมชีนหรือที่บางคนเรียกว่าโจรแขนเดียว เพราะเครื่องที่ว่านี้มีคันโยกหนึ่งอันติดอยู่ด้านข้าง เหตุที่เรียกว่าโจรก็เพราะหยอดเงินเข้าไปแล้วกดคันโยกแต่ละทีกลับมีโอกาสเสียเงินมากกว่าการได้เงิน กรณีโจรแขนเดียวของหนูทดลองแตกต่างจากของมนุษย์อย่างน้อยสองประการคือ ประการแรกไม่ได้ใช้วิธีกดคันโยกแต่เป็นการแตะหน้าแป้น ประการที่สองคือไม่ต้องเสียเงิน แต่มีวิธีสร้างโอกาสให้หนูได้รับรางวัลบ้างเพื่อล่อหนูทดลองให้ติดการพนัน สล็อตแมชีนของหนูทดลองถูกออกแบบให้ปล่อยก้อนน้ำตาลออกมาสิบก้อนหากหนูทดลองกดแป้นแล้วภาพบนหน้าแป้นสามภาพออกมาตรงกันทั้งสามภาพ เกิดเป็นแสงแฟลชขึ้น หากเป็นอย่างนี้หนูจะต้องกดปุ่มรับรางวัลจึงจะได้รับน้ำตาลสิบก้อนออกมาให้ได้ลิ้มรส กรณีที่หนูกดแป้นแล้วภาพออกมาตรงกันเพียงสองภาพที่เรียกว่าเกือบถูกรางวัลหนูจะไม่ได้รางวัล แต่หากหนูกลับพยายามกดแป้นรับรางวัลหนูจะถูกลงโทษโดยเครื่องจะหยุดทำงานนานสิบวินาที

         ปล่อยให้เล่นไปเรื่อยๆ หนูจะออกอาการติดการพนันคล้ายมนุษย์ นั่นคือพึงพอใจกับอาการเกือบถูกรางวัลค่อนข้างมาก ดังนั้นเมื่อเห็นภาพตรงกันเพียงสองภาพหนูจะพยายามกดแป้นรับรางวัลให้ต้องถูกลงโทษอยู่บ่อยๆ ทั้งพยายามเล่นสล็อตแมชีนครั้งต่อไปเพื่อรับรางวัลให้ได้แม้จะไม่มีโอกาสชนะก็ตามที สุดท้ายออกอาการติดพนันมากเข้าหนูจะเล่นสล็อตแมชีนโดยไม่สนใจว่าจะได้น้ำตาลหรือไม่โดยหนูพึงพอใจกับการเล่นกระทั่งออกอาการคล้ายมนุษย์ ที่เสพติดการพนันที่รู้ตัวตลอดเวลาว่ามีโอกาสเสียเงินมากกว่าที่จะได้เงินแต่ยังหวังลมๆแล้งๆ ว่าจะได้รางวัลในรอบหน้า

         อาการติดการพนันของมนุษย์ นักจิตวิทยากล่าวว่าเป็นอาการของคนที่พึงใจกับโอกาสเฉียดถูกรางวัลไม่ต่างไปจากหนูทดลอง อาการตืดการพนันเกิดจากอารมณ์ค้างในลักษณะนี้ซึ่งมีฮอร์โมนในสมองสองตัวเข้ามาเกี่ยวข้อง ได้แก่ เซโนโทนิน และโดปามีน สมดุลของฮอร์โมนทั้งสองตัวจะยับยั้งไม่ให้หนูติดการพนัน แต่ปัญหาคืออาการตื่นเต้นที่เป็นผลมาจากฮอร์โมนเซโรโทนินลดลง และโดปามีนเพื่มขึ้น สร้างอารมณ์ในสมองให้ออกอาการเสพติด

         วิธีแก้ไข นักวิจัยทำการยับยั้งการสร้างโดปามีนโดยการยับยั้งโปรตีนตัวรับโดปามีน D4 เมื่อโปรตีนตัวรับตัวนี้ถูกยับยั้ง ทำให้โดปามีนสูงขึ้นในเซลล์ไม่ได้ ดุลเซโรโทนิน-โดปามีนจะอยู่ในระดับที่ทำให้หนูไม่ออกอาการสะใจกับผลที่ได้รับจากการกดแป้นสล็อตแมชีน อาการติดพนันจึงไม่เกิดขึ้นนักวิจัยค้นพบวิธีรักษาอาการเสพติดการพนันโดยการยับยั้งจุดบางจุดในสมอง หนูทดลองจึงต้องหยุดอาการเสพติดการพนันได้ในที่สุด

         หนูทดลองเป็นอย่างไรนักวิจัยเชื่อว่ามนุษย์ย่อมไม่ต่างกัน อย่างไรก็ตาม เมื่อทำการทดสอบโดยการหาทางยับยั้งการนำโดปามีนเข้าในเซลล์สมองปรากฏว่าตามรายงานในผู้ป่วยโรคจิตเภทกลับไม่ได้ผล ดังนั้น หากต้องการหยุดอาการเสพติดในมนุษย์ การทดลองด้วยวิธีเดียวกันแม้ไม่ได้ผลแต่นักวิจัยเชื่อว่ากลไกไม่น่าจะแตกต่างมากนัก สักวันหนึ่งนักวิจัยคงพบฮอร์โมนในมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับอาการสารเสพติด ป้องกันตรงจุดนั้นได้ อาการเสพติดย่อมหายไป

         ดังนั้นในช่วงเวลานี้ขอให้บรรดานักการพนันฟุตบอลทั้งหลายที่ติดการพนันผ่านอินเทอร์เน็ตรอยารักษาพนันหน่อยก็แล้วกัน