พนันพื้นบ้าน ท่ามกลางสายลมแห่งธุรกิจการพนัน

โดย วอลรัส

พนันพื้นบ้าน ท่ามกลางสายลมแห่งธุรกิจการพนัน

มุมนักอ่านฉบับนี้ขอแนะนำหนังสือพนันพื้นบ้าน : การรุกคืบของธุรกิจการพนันสู่วิถีชุมชนพ็อคเก็ตบุ๊คเล่มเล็กๆ ที่ร้อยเรียงขึ้นจากชุดโครงการวิจัยการพนันที่เกี่ยวข้องกับประเพณีท้องถิ่น ซึ่งได้รับการสนับสนุนโดยศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ในช่วงปี พ.. 2555-2556 

เนื้อหาประกอบด้วย ไก่ชน: จากการละเล่นสู่การพนัน วัวชน:‘นักสู้ในดงนักเลงบั้งไฟ: จากงานบุญสู่การแข่งขัน เรือยาว: เมื่อวิถีอนุรักษ์ปะทะกับการพนัน และบ่อนงานศพ: เจ้าภาพ เจ้ามือ และเจ้านาย

 

{#TG11-601.jpg}

 

จุดเด่นของ พนันพื้นบ้านคือการฉายภาพให้เห็นถึงความเป็นมาและความเป็นไปของการพนันที่ดำรงอยู่ในประเพณีวัฒนธรรมของชุมชน ที่กำลังเปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นธุรกิจการพนัน ตั้งแต่วัตถุประสงค์ที่เปลี่ยนแปลงไปของการพนัน เช่นการชนไก่ จากเดิมเป็นกิจกรรมเพื่อสร้างความบันเทิงให้แก่คนในชุมชนและเกี่ยวพันกับวิถีการเกษตร สู่การเปิดธุรกิจบ่อนการพนันเพื่อหารายได้จากการพนันขันต่อ จนกลายเป็นบ่อนบ้านและบ่อนเมือง เพื่อรองรับนักพนันมืออาชีพ หรือกรณีการจุดบั้งไฟ ซึ่งเดิมทีเป็นส่วนหนึ่งของงานบุญประเพณีตามความเชื่อของชาวอีสาน กลับกลายเป็นการจุดบั้งไฟเพื่อการแข่งขันและพัฒนามาเป็นการพนันบั้งไฟเต็มรูปแบบ หรือแม้แต่กรณีของวิถีปฏิบัติเรื่องการอยู่เป็นเพื่อนศพ ที่ใช้การพนันเป็นกิจกรรมฆ่าเวลา ในปัจจุบัน กลับกลายเป็นว่ามีนายทุนจากภายนอกเข้ามาอาศัยงานศพบังหน้าเพื่อเปิดบ่อน ถึงขั้นเจรจาต่อรองกับทางเจ้าภาพและวัดเพื่อขยายเวลาตั้งศพให้นานกว่าปรกติ

จากกิจกรรมที่ต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจและความสัมพันธ์อันดีของคนในชุมชน การพนันพื้นบ้านในปัจจุบันเปลี่ยนรูปแบบมาสู่การเป็นธุรกิจการพนัน ที่ต้องมีระบบการจัดการที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพ โดยมีวัถตุประสงค์เพื่อดึงดูดผู้ชมและนักพนัน

บ่อนพนันพื้นบ้านจึงมีนายทุนเข้ามาบริหารจัดการ มีการลงทุนพัฒนาบ่อนให้ทันสมัย สะดวกสบาย บ่อนไก่ชนบางแห่งถึงกับมีห้องพนันแบบติดแอร์ จัดที่นั่งให้นักพนันวีไอพี บริหารจัดการที่เป็นระบบ ตั้งแต่การเก็บค่าเข้าสนาม การค้าขายภายในพื้นที่บ่อนที่มีอาหารการกินสำหรับนักพนันหรือผู้ชม อุปกรณ์สำหรับการพนัน เช่น สมุดจดและปากกาสำหรับการต่อรอง หยูกยาหรืออาหารเสริมสำหรับสัตว์ที่มาชนในบ่อน และธุรกิจรับฝากรถ เป็นต้น รูปแบบที่เปลี่ยนแปลงไปนี้ ก็เพื่อรองรับให้การ พนันพื้นบ้านดังกล่าวมีลักษณะของ การเป็นการพนันสมัยใหม่ที่ต่อ เนื่องและเข้มข้นมากขึ้น สามารถ จัดพนันได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็น แหล่งรายได้ให้แก่นักธุรกิจการพนัน อย่างเป็นกอบเป็นกำ

นอกจากนี้ หนังสือ พนัน พื้นบ้านยังอธิบายให้เห็นความ สัมพันธ์เชิงอำนาจที่ดำรงอยู่ใน การพนัน เช่นกรณีพนันวัวชน ซึ่ง เกี่ยวพันอย่างแน่นแฟ้นกับการเมือง ทั้งระดับท้องถิ่นและโยงไปถึงระดับ ชาติ เจ้าของบ่อนวัวชนอกจากจะ มีสถานะเป็นนักธุรกิจการพนันแล้ว ยังเป็นผู้มีอิทธิพลมีบารมี และมีความเป็นนักเลง

การชนวัวเองก็เป็นกิจกรรมที่เผยโครงสร้างทางชนชั้น ดังคำกล่าวที่ว่าวัวเท่ากัน คนเท่ากัน เงินเท่ากันการจัดชนวัวจึงไม่ใช่กิจกรรมที่ใครก็ได้ที่มี เงินสามารถทำได้ หากแต่เป็นกิจกรรมที่วางอยู่บนโครงสร้างสถานะทางสังคม การชนวัวและบ่อนชนวัวสามารถยกระดับบุคคลให้กลายเป็นชนชั้นนำในสังคมได้

สำหรับผู้ที่สนใจการพนันพื้นบ้านในแง่มุมของวัฒนธรรมท้องถิ่น หนังสือ เล่มนี้ก็ยังอธิบายให้เห็นถึงภูมิปัญญาชาวบ้านที่สั่งสมมาแต่โบราณ เช่น ภูมิปัญญาการคัดเลือกไก่ชนหรือวัวชน การเลี้ยงดู พัฒนาพันธุ์ เทคนิควิธีใน การสร้างความได้เปรียบ หรือภูมิคิดประดิษฐ์ค้นการทำบั้งไฟ การประยุกต์ นำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาช่วยพัฒนาบั้งไฟ กติกา ข้อตกลง ธรรมเนียม ปฏิบัติ วิธีการแข่งขัน การเล่นพนันในรูปแบบต่างๆ รวมถึงเกร็ดความเชื่อเรื่อง โชคลางต่างๆ ที่มีอยู่ในการพนันพื้นบ้าน เป็นต้น

หนังสือ พนันพื้นบ้าน : การรุกคืบของธุรกิจการพนันสู่วิถีชุมชน จึงเหมาะ แก่ผู้ที่สนใจการพนัน ทั้งในแง่ของวิถีชุมชนวิถีวัฒนธรรมและในแง่พัฒนาการ ของธุรกิจการพนันพื้นบ้านสมัยใหม่ เป็นงานที่อ่านง่าย ให้ภาพและตีแผ่ให้เห็น ถึงพื้นที่สีเทาของการพนันที่ดำรงอยู่ในวิถีชีวิตของผู้คนได้เป็นอย่างดี

ผู้ที่สนใจสามารถดาวน์โหลดหนังสือเล่มนี้ได้ฟรี ที่ www.gamblingstudy-th.org

 

การสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีดั้งเดิม ซึ่งดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง ถูก ขยายความมากขึ้นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ มีผลให้ธุรกิจการพนันมีการเติบโตและขยายตัวเข้าไปในพื้นที่ต่างๆ สุดท้าย การส่งเสริมวัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่นจึงถูกแทรกแซงด้วยธุรกิจการพนัน