• จุลสาร
  • งานวิจัย
  • หนังสือ

แรงสนับสนุนทางสังคม : กลไกป้องกันปัญหาการพนันของเยาวชน ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้

โดย คอลัฟ ต่วนบูละ และคณะ

การศึกษาเรื่อง “แรงสนับสนุนทางสังคม : กลไกป้องกันปัญหาการพนันของเยาวชนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้” มีวัตถุประสงค์การวิจัย เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับการสนับสนุนทางสังคมกับพฤติกรรมการพนันของเยาวชน เพื่อค้นหาแรงสนับสนุนทางสังคมที่สามารถป้องกันปัญหาการพนันของเยาวชน และเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะต่อการสร้างมาตรการหรือแนวทางป้องกันปัญหาการพนันของเยาวชน โดยใช้แรงสนับสนุนทางสังคม ผลการศึกษาพบว่า 

ความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับการสนับสนุนทางสังคมกับพฤติกรรมการพนันของเยาวชน พบว่ากลุ่มเยาวชนที่ไม่เล่นการพนัน ส่วนใหญ่การได้รับการสนับสนุนทางสังคมในลักษณะครอบครัวที่อบอุ่น พ่อแม่ให้ความรักด้วยการให้เวลากับลูกๆ ผ่านกิจกรรมในรูปแบบต่างๆ ซึ่งอิทธิพลของครอบครัวมีผลโดยตรงต่อพฤติกรรมและทัศนคติของเด็ก กอปรกับสภาพทางสังคมของชุมชนที่กลุ่มเยาวชนนี้อาศัยอยู่ส่วนใหญ่ชุมชนจะค่อนข้างเข้มแข็งและมีบทบาทสูง โดยเฉพาะสถาบันทางศาสนา มัสยิดและโรงเรียนตาดีกา ขณะที่การเลือกคบเพื่อนของเยาวชนกลุ่มนี้ส่วนใหญ่จะเลือกคบเฉพาะเพื่อนที่เป็นคนดี อาจจะคบกับกลุ่มเพื่อนอื่นๆ อยู่บ้างในฐานะสมาชิกของชุมชนด้วยกันแต่ก็ไม่ได้สนิทสนมกันมาก ส่วนกลุ่มเยาวชนที่เล่นหรือติดการพนัน ส่วนใหญ่สถานภาพทางครอบครัวที่มีฐานะที่ดี อีกทั้งบทบาทของพ่อแม่ส่วนใหญ่จะไม่ค่อยให้ความสำคัญในเรื่องของศีลธรรมหรือเคร่งครัดในการปฏิบัติตามหลักศาสนา ขาดการเอาใจใส่และอบรมสั่งสอนลูกๆ ส่วนบทบาทของชุมชนยังคงทำหน้าที่ได้ดี เพียงแต่ในชุมชนที่เยาวชนอยู่นั้นจะประกอบไปด้วยหลายกลุ่มที่มีทั้งกลุ่มเยาวชนที่ดี เยาวชนที่ติดยาเสพติด และเยาวชนที่เล่นการพนัน ด้วยสภาพแวดล้อมของชุมชนที่เป็นเช่นนี้ ทำให้การเลือกคบเพื่อนของเยาวชนกลุ่มนี้มักจะคบหาสมาคมเฉพาะกลุ่มที่เล่นการพนันด้วยกันเท่านั้น สำหรับกลุ่มเยาวชนที่เลิกเล่นการพนัน ส่วนใหญ่มีลักษณะเหมือนครอบครัวของเยาวชนที่เล่นการพนัน แต่ปัญหาของครอบครัวมีไม่มากนักและยังสามารถประคับประคองกันได้ กล่าวคือ สถาบันครอบครัวยังทำหน้าที่ได้ดี พ่อแม่ให้ความสำคัญในการอบรมสั่งสอนลูกๆ ให้เป็นคนดี ค่อยตักเตือนเน้นของการปฏิบัติศาสนกิจละหมาดและอื่นๆ ส่วนการเลือกคบเพื่อนเยาวชนกลุ่มนี้จะมีการคบเพื่อนทั้งในชุมชนและโรงเรียนโดยไม่เจาะจงเฉพาะกลุ่ม สำหรับความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับการสนับสนุนทางสังคมกับพฤติกรรมการพนันของเยาวชนที่ทำให้เยาวชนอยากเลิกเล่นการพนัน เนื่องจากกลไกของสถาบันครอบครัว ได้สร้างมาตรการการกดดัน โรงเรียนมีการจัดกิจกรรมการเข้าค่ายจริยธรรมในช่วงฤดูร้อน และการเปลี่ยนสภาพแวดล้อมที่เคยอยู่ในชุมชนโดยเฉพาะการคบเพื่อน ซึ่งเป็นจุดสำคัญให้เยาวชนได้เกิดการทบทวนตนเอง และสามารถคิดได้ว่าการพนันนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ดี 

การค้นหาแรงสนับสนุนทางสังคมที่สามารถป้องกันปัญหาการพนันของเยาวชน พบว่า           แรงสนับสนุนทางสังคมจากสถาบันครอบครัว โดยการให้ความรักและความอบอุ่น ด้วยการให้เวลาแก่ลูกๆ จัดกิจกรรมตามวิถีของหลักศาสนา ตักเตือน ให้คำแนะนำ คำปรึกษา และพูดคุยกับลูกเพื่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกครอบครัวผ่านกิจกรรมที่เรียบร้อยและเป็นธรรมชาติมากสุด ส่วนชุมชนและโรงเรียน มีส่วนต่อการป้องกันปัญหาพฤติกรรมเกี่ยวกับการพนันของกลุ่มเยาวชนไม่น้อย เพราะบาทของชุมชนและโรงเรียนที่ให้คำตักเตือนอยู่ตลอดเวลา แม้จะเป็นในลักษณะภาพรวมของการคำตักเตือนเกี่ยวกับการพนัน แต่ทางโรงเรียนก็มีมาตรการลงโทษสำหรับนักเรียนที่เกี่ยวข้องกับการพนันด้วย นอกจากนี้การเลือกคบทั้งในชุมชนและโรงเรียนของเยาวชนก็มีส่วนสำคัญในการกำหนดแรงสนับสนุนทางสังคมที่สามารถป้องกันปัญหาการพนัน เพราะเวลาที่เยาวชนมีปัญหาเพื่อนจะเป็นบุคคลที่เข้าใจความรู้สึกของเพื่อนด้วยกัน 

ข้อเสนอแนะต่อการสร้างมาตรการหรือแนวทางป้องกันปัญหาการพนันของเยาวชน โดยใช้แรงสนับสนุนทางสังคม พบว่า 

1. โรงเรียน ควรมีการจัดกิจกรรมที่สามารถเข้าถึงระหว่างนักเรียนด้วยกัน โดยให้มีการจัดกิจกรรมที่เน้นเพื่อนสอนเพื่อน หรือพี่สอนน้อง เพราะความเป็นนักเรียนที่มีวัยใกล้เคียงกันจะมีพฤติกรรมที่เหมือนกันและเข้าใจซึ่งกันและกัน ดังกรณีกิจกรรมพบที่เอาแบบอย่างจากหลักคำสอนของศาสนา โดยเฉพาะการจัดฮาลาเกาะฮ์ร่วมกันทั้งกลุ่มเพื่อนรุ่นเดียวกัน และรุ่นพี่รุ่นน้อง เพื่อให้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกันของเยาวชน จัดค่ายช่วงที่ปิดภาคการเรียน เพื่อให้เยาวชนได้ปรับเปลี่ยนวิถีการดำเนินชีวิตและการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ พร้อมทั้งให้มีมาตรการจัดการสำหรับนักเรียนที่เล่นหรือติดการพนันอย่างเข้มงวด พร้อมทั้งต้องมีการติดตามนักเรียนเล่านี้ โดยให้มีร่วมมือกับกับทุกส่วนที่เกี่ยวข้อง ทั้งในส่วนของผู้นำท้องถิ่น ผู้นำท้องที่ ผู้นำศาสนา 

2. คณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด ควรเสริมเสริมจัดกิจกรรมถอดแบบอย่างของท่านศาสดาในการจัดการบริหารครอบครัวที่ดี เพื่อเสริมความรู้ในการเลี้ยงดูลูกให้ห่างไกลสิ่งอบายมุขในสังคม

3. หน่วยงานสาธารณะสุข ควรให้ความรู้ ด้วยการอบรมพ่อแม่ ผู้ปกครอง เพื่อสร้างความเข้าใจอันนำไปสู่ ความอบอุ่นด้วยการให้เวลากับเยาวชน และสร้างบรรยายในบ้านให้มีชีวิตชีวาผ่านกิจกรรมต่างๆ 

4. ควรมีหน่วยงานการเยียวยาสำหรับกลุ่มเยาวชนที่ติดการพนัน เพื่อให้เยาวชนได้กลับมาใช้ชีวิตในสังคมโดยปกติ เบื้องต้นควรให้คณะกรรมอิสลามประจำจังหวัดเข้ามาดูแลและเยียวยากลุ่มคนเหล่านี้